Muốn con mê nghe đọc truyện, hãy đọc như đang diễn một vở kịch nhỏ chứ không như đang đọc bài: đổi giọng cho từng nhân vật, dừng lại cho con đoán chuyện gì sắp xảy ra, để con góp lời vào những đoạn quen, dùng vài đồ vật trong nhà làm đạo cụ, và chọn truyện đúng thứ con đang mê. Con không cần bố mẹ đọc hay, con cần bố mẹ đọc vui.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Nhiều bố mẹ kể rằng con không chịu ngồi nghe đọc truyện, nghe vài trang là bỏ đi chơi. Thường thì lỗi không ở con, cũng không ở cuốn truyện, mà ở cách đọc. Tập này mình chia sẻ vài mẹo mà người kể chuyện cho trẻ hay dùng.
Đổi giọng cho từng nhân vật
Trẻ con nhận ra ai đang nói qua giọng. Con thỏ nói giọng cao, nhanh. Con gấu nói giọng trầm, chậm. Bà tiên nói nhẹ nhàng. Ông khổng lồ nói ồm ồm. Chỉ cần khác nhau một chút, con đã theo dõi dễ hơn hẳn.
Bạn không cần là diễn viên. Giọng giả của bố mẹ có vụng về một chút thì con lại càng thích, vì nó buồn cười.
Giữ nguyên giọng cho mỗi nhân vật suốt câu chuyện. Nếu hôm qua con gấu nói giọng trầm, hôm nay đừng đổi sang giọng cao. Con sẽ nhớ và nhắc bạn đấy.
Bố có thể đọc một số nhân vật, mẹ đọc một số nhân vật khác. Một buổi đọc truyện hai người diễn là một buổi cả nhà nhớ rất lâu.
Một mẹo nhỏ là đổi cả nhịp chứ không chỉ đổi giọng. Nhân vật hấp tấp thì nói nhanh, nuốt chữ. Nhân vật già cả thì nói chậm, ngắt quãng, thỉnh thoảng hắng giọng. Trẻ con cực kỳ nhạy với những khác biệt này và sẽ bắt chước lại khi chơi đồ hàng với bạn.
Dừng lại cho con đoán
Trước khi lật trang, trước khi điều bất ngờ xảy ra, dừng lại và hỏi con: con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra. Con sẽ hào hứng đoán, và dù đoán đúng hay sai, con đều muốn nghe tiếp để biết.
Câu hỏi không cần khó. Theo con bạn nhỏ sẽ mở cửa không. Nếu là con thì con làm gì. Con có thích nhân vật này không.
Đừng hỏi quá nhiều, mỗi trang một câu là vừa. Hỏi liên tục thì câu chuyện bị đứt, con mất mạch.
Khi con đoán sai, đừng sửa. Cứ để câu chuyện tự nói cho con biết. Đó là niềm vui của bất ngờ.
Khi con đoán đúng, hãy reo lên cùng con. Cảm giác mình đoán trúng làm con thấy mình giỏi, và muốn nghe tiếp.
Để con góp lời
Trẻ nhỏ rất thích những câu lặp lại trong truyện. Sau vài lần nghe, con thuộc. Lần sau đọc tới đoạn đó, dừng lại để con tự nói.
Ví dụ trong một câu chuyện có câu cứ lặp đi lặp lại như cốc cốc cốc, ai đó, bạn chỉ cần đọc cốc cốc cốc rồi chờ, con sẽ hét lên ai đó. Con thấy mình là một phần của câu chuyện.
Với trẻ lớn hơn, để con đọc lời một nhân vật, bố mẹ đọc phần còn lại. Đó vừa là trò chơi, vừa là cách luyện đọc rất nhẹ nhàng.
Có hôm, hãy để con kể lại câu chuyện cho bố mẹ nghe. Con sẽ thêm thắt, đổi kết thúc, và bạn sẽ thấy trí tưởng tượng của con bay xa thế nào.
Đạo cụ đơn giản từ đồ trong nhà
Một chiếc khăn quàng làm áo choàng của nhà vua. Một cái nồi úp làm trống trận. Một con thú bông làm nhân vật chính. Chỉ một hai đồ vật là câu chuyện sống động hẳn lên.
Âm thanh cũng là đạo cụ. Gõ nhẹ lên bàn làm tiếng gõ cửa. Thổi phù phù làm tiếng gió. Vò tờ giấy làm tiếng lá khô. Con sẽ thích thú tìm ra tiếng động cho từng đoạn.
Ánh sáng cũng vậy. Tắt đèn lớn, bật một chiếc đèn pin nhỏ cho đoạn đi vào hang tối. Đơn giản mà đủ làm con nín thở.
Đừng biến mỗi buổi đọc thành một vở diễn công phu, sẽ rất mệt. Thỉnh thoảng làm một lần là đủ để con nhớ mãi.
Hay hơn nữa là để con tự chọn đạo cụ. Trước khi đọc, hỏi con: hôm nay mình cần gì cho câu chuyện này. Con sẽ chạy đi tìm cái gối làm con thuyền, cái muôi làm cây đũa thần. Năm phút chuẩn bị ấy là năm phút con đã bước vào câu chuyện trước cả khi bạn đọc chữ đầu tiên.
Chọn truyện đúng thứ con đang mê
Con đang mê khủng long thì đọc truyện khủng long. Con đang mê xe cứu hoả thì đọc truyện xe cứu hoả. Đừng cố đọc truyện mình nghĩ là bổ ích nhất nếu con chưa có hứng thú.
Khi con đã mê nghe đọc, bạn có thể dần dần mở rộng sang những chủ đề khác. Trẻ đã yêu nghe chuyện thì sẽ chịu thử chuyện mới.
Nếu con hay hỏi vì sao, những tập khoa học kể cho trẻ của nhabachoc.com là nguồn gợi ý hay: nghe xong, bố mẹ có thể tìm truyện tranh cùng chủ đề để đọc thêm cho con.
Tối nay, bạn thử đọc lại một cuốn truyện con đã quen, nhưng lần này đổi giọng cho từng nhân vật và dừng lại hỏi con hai lần. Xem con có đòi đọc thêm cuốn nữa không.
Câu hỏi thường gặp
Con không chịu ngồi yên nghe đọc truyện thì làm sao?
Cho con vừa nghe vừa cầm thú bông, vừa nằm lăn, không cần ngồi im. Chọn truyện ngắn đúng sở thích, đọc vui, đổi giọng nhân vật, và dừng sớm khi con mất hứng thay vì ép.
Đọc truyện cho con mỗi ngày bao lâu là đủ?
Mười tới mười lăm phút mỗi ngày đã rất tốt, quan trọng là đều đặn. Nếu con đòi nghe thêm, cứ đọc tiếp khi bạn còn sức.
Có nên đọc đi đọc lại một truyện con thích không?
Có. Trẻ nhỏ học được nhiều từ việc nghe lại, và cảm thấy an toàn khi biết trước câu chuyện. Bạn có thể làm mới bằng cách để con góp lời hoặc đổi giọng nhân vật.
Bố đọc truyện cho con có khác mẹ đọc không?
Mỗi người một cách đọc, một giọng, và con được lợi từ cả hai. Bố tham gia đọc truyện cũng giúp con gắn bó với bố và thấy đọc sách là việc của cả nhà.
Trẻ mấy tuổi thì nên để con tự đọc?
Khi con đã biết đọc, có thể để con đọc một phần, nhưng đừng dừng hẳn việc đọc cho con. Nhiều trẻ đã biết đọc vẫn rất thích được nghe bố mẹ đọc những truyện dài hơn, khó hơn.
