Giọng bố mẹ kể chuyện vẫn là thứ quý nhất trong giờ trước khi ngủ của con, vì với con nó không chỉ là một câu chuyện, mà là hơi ấm, là cảm giác an toàn, là khoảng thời gian bố mẹ ở trọn vẹn bên mình. Podcast và sách nói là thứ bổ sung rất tốt cho những tối bố mẹ quá mệt, khi đi công tác, hoặc để con nghe thêm một chút sau khi bố mẹ đã kể xong.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Mình biết nhiều bố mẹ ngày nay cảm thấy có lỗi vì những tối mệt quá, đưa con cái điện thoại mở truyện cho xong. Tập này không phải để trách ai. Mình chỉ muốn cùng bạn nhìn rõ giọng bố mẹ cho con điều gì, podcast giúp được ở đâu, để mỗi nhà tự chọn cách hợp với mình.
Giọng bố mẹ cho con những gì mà máy không cho được?
Khi bố mẹ kể chuyện, con không chỉ nghe lời. Con nghe nhịp thở của bố mẹ, cảm nhận vòng tay, thấy gương mặt bố mẹ đổi theo nhân vật. Tất cả những thứ đó nói với con một điều đơn giản: con đang an toàn, con đang được yêu.
Bố mẹ kể còn biết dừng lại đúng lúc. Thấy con sợ thì đổi giọng cho đỡ đáng sợ, thấy con mắt díp lại thì kể chậm hơn, thấy con hỏi thì trả lời. Câu chuyện của bố mẹ là câu chuyện may đo riêng cho con, không bản ghi âm nào làm được.
Và có một điều nhiều bố mẹ không ngờ: con không cần bố mẹ kể hay. Giọng bố có thể khàn, mẹ có thể đọc vấp. Con vẫn thích, vì đó là giọng của bố, của mẹ.
Nhiều người lớn bây giờ nhớ lại tuổi thơ, không nhớ nội dung câu chuyện, nhưng nhớ rất rõ cảm giác nằm nghe bà kể, mẹ kể. Đó là thứ mình đang tặng cho con.
Khi nào podcast và sách nói giúp được?
Có những tối bố mẹ đi làm về quá mệt, giọng khản, đầu óc trống rỗng. Ép mình kể khi đó thì cả bố mẹ lẫn con đều không vui. Một tập truyện kể cho thiếu nhi, nghe cùng con, là lựa chọn tốt hơn nhiều so với đưa con màn hình.
Khi bố mẹ đi công tác, đi làm ca đêm, một bản ghi âm chính giọng bố mẹ kể chuyện là món quà rất đặc biệt. Bạn có thể thu sẵn vài câu chuyện, để ở nhà ông bà hay người trông con bật cho con nghe.
Podcast cũng giúp mở rộng thế giới của con: những câu chuyện về động vật, về các vùng đất, về khoa học mà bố mẹ không biết để kể. Nghe xong, con có thêm câu hỏi để hỏi bố mẹ hôm sau.
Điều quan trọng là nghe cùng con khi có thể, ít nhất là lúc đầu, để biết nội dung có hợp không, và để con không cảm thấy bị bỏ lại một mình với cái loa.
Chọn truyện trước giờ ngủ cho con thế nào?
Trước giờ ngủ nên là những câu chuyện ngắn, nhẹ, kết thúc êm. Tránh những truyện có cảnh đánh nhau, ma quỷ, chia ly quá buồn, vì trẻ nhỏ có thể mang nỗi sợ ấy vào giấc mơ.
Những câu chuyện có lặp lại, như một con vật đi gặp lần lượt các con vật khác, đặc biệt hợp với trẻ nhỏ. Sự lặp lại làm con dễ đoán và yên tâm, như một bài hát ru.
Trẻ hay đòi nghe đi nghe lại một truyện. Đừng lo, đó là điều bình thường. Biết trước kết thúc làm con thấy an toàn, và đó chính là thứ con cần trước khi ngủ.
Nếu con thích tìm hiểu, nhabachoc.com của hệ có những câu hỏi vì sao kể cho trẻ, nghe cùng bố mẹ được. Nhưng những tập nhiều câu hỏi nên để buổi chiều, còn trước giờ ngủ thì ưu tiên chuyện nhẹ.
Màn hình và giờ ngủ của con
Một lý do lớn để chọn nghe thay vì xem trước giờ ngủ là ánh sáng và chuyển động của màn hình làm trẻ tỉnh hơn. Trẻ xem video trước khi ngủ thường khó vào giấc hơn, hay đòi xem thêm.
Âm thanh thì để con nằm trong bóng tối, mắt nhắm, chỉ nghe. Con vẫn được giải trí nhưng cơ thể vẫn được chuẩn bị để ngủ.
Nếu dùng điện thoại để phát, bạn úp màn hình xuống hoặc đặt ra xa, để con không với lấy được. Một chiếc loa nhỏ riêng cho phòng con còn tốt hơn, để con không gắn giờ đi ngủ với cái điện thoại.
Âm lượng để nhỏ, hẹn giờ tắt. Đừng để truyện phát suốt đêm trong phòng con.
Giữ thói quen kể chuyện bền lâu
Thói quen kể chuyện không cần dài. Mười phút mỗi tối, đều đặn, còn có giá trị hơn một tiếng mỗi cuối tuần. Trẻ thích những nghi thức lặp lại: đánh răng, lên giường, nghe một câu chuyện, chúc ngủ ngon.
Bố và mẹ có thể thay phiên nhau, mỗi người một tối. Ông bà ở cùng thì càng tốt, giọng ông bà kể chuyện ngày xưa là một kho báu khác.
Khi con lớn hơn, đừng vội dừng. Trẻ tám chín tuổi vẫn thích được kể, chỉ là chuyện dài hơn, sâu hơn. Có thể đọc chung một cuốn sách mỗi tối vài trang.
Tối nay, dù mệt, bạn thử kể cho con một câu chuyện năm phút, chuyện gì cũng được, kể cả chuyện ngày bé của bạn. Rồi nếu con còn muốn nghe, mở thêm một tập ngắn và nằm nghe cùng con.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nghe podcast được?
Trẻ ba bốn tuổi đã có thể nghe những truyện kể ngắn đơn giản. Trẻ lớn hơn nghe được những tập dài và nhiều kiến thức hơn. Lúc đầu nên nghe cùng con để chọn nội dung hợp tuổi.
Con đòi nghe một truyện hoài có sao không?
Không sao, đó là điều rất phổ biến ở trẻ nhỏ. Biết trước câu chuyện giúp con thấy an toàn và dễ ngủ, bạn có thể xen thêm truyện mới vào lúc khác trong ngày.
Bố mẹ kể chuyện không hay có sao không?
Không sao. Con không cần một người kể chuyên nghiệp, con cần giọng và sự gần gũi của bố mẹ. Kể chậm, nhìn con, đổi giọng một chút cho vui là đủ.
Thu âm giọng bố mẹ cho con nghe khi vắng nhà có tốt không?
Rất tốt, nhất là với bố mẹ hay đi công tác. Con được nghe đúng giọng quen trước khi ngủ, cảm thấy bố mẹ vẫn ở gần. Bạn chỉ cần thu bằng điện thoại ở chỗ yên tĩnh.
Trẻ sợ sau khi nghe một câu chuyện thì làm sao?
Ngồi lại với con, hỏi con sợ điều gì và giải thích nhẹ nhàng. Lần sau tránh những truyện tương tự trước giờ ngủ, chọn truyện có kết thúc vui và nhân vật hiền.
