Muốn nghe hết một cuốn sách dài, bí quyết không nằm ở ý chí, mà ở thói quen: gắn việc nghe với một việc cố định mỗi ngày như đi làm, nấu cơm, đi bộ, chia cuốn sách thành từng chặng nhỏ, chọn cuốn thật sự hợp với mình, và cho phép mình bỏ những cuốn không hợp để còn sức cho cuốn khác.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Nếu thư viện nghe của bạn có cả chục cuốn sách nghe dở dang ở chương ba, chương bốn, thì bạn không cô đơn đâu. Một cuốn sách nói có khi dài mười, mười lăm tiếng. Tập này mình bàn cách đi tới chương cuối mà không thấy như đang leo núi.
Vì sao hay bỏ dở giữa chừng?
Lý do thường gặp nhất là không có giờ cố định để nghe. Hôm nay nghe một chút, mai bận quên, tuần sau mở lại thì quên mất nhân vật là ai, đành bỏ.
Lý do thứ hai là chọn sai sách. Mình chọn vì nghe nói hay, vì ai cũng khen, chứ không phải vì mình thật sự tò mò. Đọc bằng mắt thì còn cố được, nghe thì giọng đều đều dễ làm đầu óc trôi đi.
Lý do thứ ba là giọng đọc không hợp. Cùng một cuốn sách, giọng này làm mình mê, giọng kia làm mình buồn ngủ. Điều này rất cá nhân.
Và lý do thứ tư, ít ai thừa nhận: mình nghe nhiều cuốn cùng lúc, cuốn nào cũng dở dang, không cuốn nào đủ đà để đi tới cuối.
Nhìn kỹ thì không lý do nào trong bốn lý do ấy là vì mình lười hay kém. Phần lớn là chuyện sắp xếp: chưa có chỗ cho cuốn sách trong ngày, chưa chọn đúng cuốn, chưa chọn đúng giọng. Sắp xếp lại được thì việc đi hết cuốn sách tự nhiên nhẹ hẳn đi.
Còn một chuyện nhỏ nữa là tốc độ. Có người nghe ở tốc độ quá chậm so với nhịp nghĩ của mình nên thấy sốt ruột, có người tăng tốc quá nhanh nên không kịp hiểu. Chỉnh tốc độ cho vừa tai là việc mất có vài giây mà có khi cứu được cả một cuốn sách.
Gắn việc nghe với một việc hằng ngày
Cách hiệu quả nhất là chọn một việc mình làm mỗi ngày, gần như không bao giờ bỏ, và gắn cuốn sách vào đó. Ví dụ: cuốn sách này chỉ nghe khi đi xe buýt đi làm. Hoặc chỉ nghe khi đi bộ buổi tối.
Khi việc nghe gắn với một việc cố định, mình không cần nhớ phải nghe. Bước lên xe buýt là tự nhiên mở sách. Sau vài tuần, nó thành phản xạ.
Mình nhẩm giả định: nếu mỗi ngày nghe được ba mươi phút, một cuốn sách mười tiếng mất khoảng ba tuần. Ba tuần là một khoảng thời gian không quá dài để giữ mạch câu chuyện.
Nếu một ngày lỡ, đừng tự trách. Hôm sau nghe tiếp. Cái quan trọng là không để lỡ quá ba bốn ngày liền, vì lúc đó mạch truyện bắt đầu đứt.
Chia sách thành từng chặng nhỏ
Một cuốn sách mười lăm tiếng nghe rất đáng sợ. Nhưng nếu nhìn nó như ba mươi chặng, mỗi chặng ba mươi phút, thì mỗi ngày chỉ là một chặng nhỏ.
Nhiều sách nói đã chia theo chương. Bạn có thể tự đặt mục tiêu mỗi ngày một chương, nghe hết chương thì dừng, dù còn thời gian. Dừng ở cuối chương cho cảm giác hoàn thành, và hôm sau bắt đầu chương mới rất gọn.
Một mẹo nhỏ: sau mỗi chặng, nói to một câu tóm tắt điều vừa nghe, hoặc ghi vào điện thoại một dòng. Việc này giúp nhớ mạch, và hôm sau mở lại không bị lạc.
Thấy thanh tiến độ nhích dần cũng là một động lực nhỏ mà hiệu quả. Đừng ngại tự thưởng cho mình khi qua được nửa cuốn.
Chọn sách và chọn giọng
Trước khi bắt đầu một cuốn dài, nghe thử vài phút đầu. Nếu giọng đọc làm bạn thấy dễ chịu, muốn nghe tiếp, đó là dấu hiệu tốt. Nếu thấy khó chịu ngay từ đầu, cuốn ấy khó mà đi hết.
Chọn sách bạn thật sự tò mò, không phải sách mình nghĩ là nên nghe. Một cuốn tiểu thuyết bạn mê sẽ dễ đi hết hơn một cuốn sách kinh tế mà ai cũng bảo phải đọc.
Nếu mới tập nghe, bắt đầu với sách ngắn, năm sáu tiếng. Nghe hết một cuốn ngắn cho mình tự tin để thử cuốn dài.
Xen kẽ cuốn khó với cuốn nhẹ cũng giúp giữ nhịp. Nghe xong một cuốn sách nặng về kiến thức, thưởng cho mình một cuốn truyện vui.
Biết lúc nào bỏ là đúng
Có một điều nhiều người không dám làm: bỏ một cuốn sách không hợp. Mình cứ nghĩ đã nghe được một phần ba rồi, bỏ thì phí. Nhưng tiếp tục nghe một cuốn không thích cũng là phí, và nó còn làm mình chán việc nghe nói chung.
Một quy tắc dễ dùng: cho mỗi cuốn sách một khoảng thử, khoảng hai ba chương. Qua đó mà vẫn không thấy muốn nghe tiếp, hãy đặt xuống. Không cần áy náy.
Bỏ một cuốn không có nghĩa là bỏ mãi mãi. Có những cuốn sách hợp với mình ở một tuổi khác, một tâm trạng khác. Vài năm sau quay lại có khi lại mê.
Tuần này, bạn thử dọn thư viện nghe của mình: chọn đúng một cuốn để nghe tới cuối, gắn nó với một việc hằng ngày, và tạm cất những cuốn còn lại. Một cuốn nghe xong vẫn hơn mười cuốn nghe dở.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi ngày nên nghe sách nói bao lâu?
Không có chuẩn chung, ba mươi phút mỗi ngày đã đủ để nghe hết một cuốn trung bình trong vài tuần. Quan trọng là đều đặn, hơn là nghe thật nhiều trong một ngày rồi bỏ cả tuần.
Nghe nhiều cuốn cùng lúc có được không?
Được nếu bạn quen, nhưng dễ dẫn tới cuốn nào cũng dở dang. Nhiều người thấy dễ đi hết hơn khi chỉ nghe một cuốn dài, cùng lắm thêm một cuốn ngắn hoặc nhẹ xen kẽ.
Quên mất nhân vật khi nghe lại sau nhiều ngày thì làm sao?
Tua lại phần cuối chương trước và nghe lại vài phút để nối mạch. Nếu đã lâu quá, bạn có thể đọc nhanh một đoạn tóm tắt của chương đã nghe rồi nghe tiếp.
Có nên bỏ một cuốn sách không hay?
Nên, nếu đã thử vài chương mà vẫn không muốn nghe tiếp. Thời gian dành cho cuốn không hợp là thời gian lấy đi của cuốn có thể làm bạn mê.
Làm sao chọn được giọng đọc hợp?
Nghe thử vài phút đầu trước khi bắt đầu. Chú ý xem giọng có dễ nghe, tốc độ có vừa, cách nhấn nhá có tự nhiên không. Nếu cảm thấy thoải mái và muốn nghe tiếp, đó là giọng hợp với bạn.
