Khi làm vườn hay làm những việc tay chân yên tĩnh như sơn, chà nhám bằng tay, đan lát, một chiếc loa nhỏ phát podcast hay sách nói là bạn đồng hành rất dễ chịu. Còn ở xưởng có máy chạy ồn, ưu tiên số một là bảo vệ đôi tai bằng bịt tai chống ồn, chứ đừng nhét tai nghe vào rồi mở thật to để át tiếng máy, vì như thế tai phải chịu hai lần ồn.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Nhiều người làm nghề tay chân kể rằng ngày xưa xưởng nào cũng có một cái đài treo trên vách, bật suốt từ sáng tới chiều. Bây giờ đài được thay bằng điện thoại và loa không dây. Tập này mình bàn về cách nghe khi làm việc bằng đôi tay, sao cho vui, cho có ích, và nhất là cho an toàn.
Làm vườn: giờ nghe yên bình nhất
Làm vườn có nhịp rất riêng: chậm, lặp lại, gần với đất và cây. Nhổ cỏ, tưới nước, cắt tỉa là những việc mà đầu óc gần như được thả lỏng. Đó là lúc tuyệt vời để nghe một câu chuyện dài, một chương sách nói, một tập về thiên nhiên.
Ngoài vườn không có tường để tiếng vọng lại, nên loa cần đặt gần chỗ mình làm hơn so với trong nhà. Một chiếc loa nhỏ móc trên cành cây, đặt trên bậc thềm là đủ. Nhớ cất vào khi trời chuyển mưa.
Nếu vườn có hàng xóm sát bên, giữ âm lượng vừa phải. Sáng sớm và trưa là lúc nhiều nhà nghỉ ngơi, tiếng loa vọng sang dễ làm phiền.
Và đừng quên rằng tiếng chim, tiếng gió, tiếng lá cũng là một chương trình hay. Thỉnh thoảng tắt loa đi, chỉ nghe vườn, cũng là cách nghỉ ngơi.
Nghe gì cho hợp với người làm vườn, làm nông?
Người làm vườn thường thích nghe về chính công việc của mình: cách trồng, cách chăm, chuyện đất, chuyện nước. Nghe trong lúc tay đang làm, nhiều điều thấm nhanh hơn ngồi đọc.
Trong hệ podcast của mình, nhatrongtrot.com nói về đất, giống, nước tưới và cây trồng, nhachannuoi.com về vật nuôi, còn nhanongnghiep.com kể những quyết định, sai lầm và bài học của nghề nông. Đó là những tập rất hợp để nghe ngay ngoài vườn.
Nhưng không nhất thiết phải nghe về nghề. Nhiều người lại thích nghe chuyện hoàn toàn khác để đầu óc đổi gió: lịch sử, truyện kể, triết lý sống.
Bạn có thể xen kẽ: buổi sáng nghe chuyện nghề để học, buổi chiều nghe chuyện đời để nghỉ.
Ở xưởng ồn: bảo vệ tai là trên hết
Máy cưa, máy mài, máy khoan, máy nén khí đều có thể tạo ra tiếng ồn đủ lớn để làm hại tai nếu nghe lâu ngày. Tổn thương do tiếng ồn thường đến từ từ, không đau, không báo trước, và một khi đã mất thính lực thì rất khó phục hồi.
Sai lầm phổ biến là đeo tai nghe nhét tai, rồi mở to để nghe rõ podcast giữa tiếng máy. Như vậy tai phải chịu cả tiếng máy lẫn tiếng loa sát màng nhĩ, còn tệ hơn không nghe gì.
Cách đúng là đeo bịt tai chống ồn khi máy chạy. Nếu muốn nghe, có những loại bịt tai chống ồn có sẵn loa bên trong, cho nghe ở âm lượng thấp vì tiếng máy đã được chặn bớt. Hoặc chỉ nghe trong những lúc máy tắt, như khi đo đạc, lắp ráp, sơn.
Nếu bạn thấy ù tai, nghe tiếng rít trong tai sau một ngày làm việc, đó là dấu hiệu tai đang bị quá tải. Hãy giảm thời gian tiếp xúc tiếng ồn và đi khám bác sĩ tai mũi họng nếu tình trạng kéo dài.
Nghe phải vẫn tỉnh táo với máy móc
Ở xưởng, ngoài tai còn có chuyện tập trung. Làm việc với lưỡi cưa, lưỡi mài, máy tiện đòi hỏi sự chú ý trọn vẹn. Một câu chuyện quá cuốn hút có thể làm mình lơ đễnh đúng giây không nên lơ đễnh.
Nguyên tắc tốt là khi thao tác máy nguy hiểm, tắt hẳn nội dung có lời. Khi làm việc chân tay quen thuộc ít rủi ro hơn mới nghe.
Ở xưởng có nhiều người, âm thanh từ loa có thể làm người khác không nghe được tiếng gọi, tiếng cảnh báo. Thống nhất với nhau mức âm lượng và lúc nào thì tắt.
Tai nghe dẫn xương, loại đặt ngoài tai truyền âm qua xương, giúp vẫn nghe được xung quanh. Nhưng ở chỗ ồn lớn nó không thay được bịt tai chống ồn, vì nó không chặn tiếng máy.
Biến giờ làm tay chân thành giờ học nghề
Người làm nghề tay chân có lợi thế lớn: nhiều giờ trong ngày đầu óc rảnh trong khi tay bận. Cộng lại một năm, đó là hàng trăm giờ có thể dùng để học thêm, nếu muốn.
Một người thợ mộc có thể nghe về lịch sử kiến trúc gỗ, về cách kinh doanh xưởng nhỏ. Một người làm vườn có thể nghe về tài chính gia đình. Học bằng tai không cần bỏ việc, không cần ngồi lớp.
Nếu bạn đang làm chủ một xưởng nhỏ, những tập của nhachetao.com kể chuyện làm ra thứ thật bằng tay và máy, hay nhachienluoc.com về chiến lược cho người làm chủ, sẽ cho nhiều ý tưởng.
Ngày mai đi làm, bạn thử chọn một tập nói về đúng nghề của mình, nghe trong lúc làm phần việc yên tĩnh nhất. Có khi nó gợi cho bạn một cách làm khác mà bạn chưa nghĩ tới.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tiếng ồn thì bắt đầu hại tai?
Tiếng ồn cỡ máy khoan, máy cưa nếu nghe trong nhiều giờ mỗi ngày đã có thể gây hại lâu dài. Nếu bạn phải nói to mới nghe được người đứng cạnh, đó là dấu hiệu nơi đó đủ ồn để cần bảo vệ tai.
Bịt tai chống ồn và nút tai chống ồn loại nào tốt hơn?
Cả hai đều có tác dụng nếu đeo đúng cách. Bịt tai chụp ngoài dễ đeo và tháo, hợp khi phải tháo ra liên tục. Nút nhét tai gọn nhẹ hơn nhưng cần nhét đúng cách và giữ sạch.
Tai nghe chống ồn thường có dùng thay bịt tai bảo hộ được không?
Không nên. Tai nghe chống ồn thông thường được làm cho tiếng ồn sinh hoạt như xe cộ, máy bay, không được thiết kế làm đồ bảo hộ cho xưởng máy. Ở chỗ ồn lớn, hãy dùng đồ bảo hộ đúng loại.
Làm vườn để loa ngoài trời có hỏng loa không?
Có thể hỏng nếu để dính mưa, nắng gắt lâu ngày. Chọn loa có khả năng chống nước nhẹ, và vẫn nên cất vào chỗ râm, khô khi không dùng.
Có cần lo tai nếu chỉ nghe loa nhỏ khi làm vườn?
Thường không, vì loa đặt cách xa và âm lượng vừa phải. Điều cần lo là tiếng máy cắt cỏ, máy phát điện nếu có dùng, những lúc đó vẫn nên đeo bảo hộ tai.
