Giọng đọc máy hợp nhất với những việc cần đọc nhiều, đều đặn và hay phải sửa: lời bình cho video hướng dẫn, bài giảng âm thanh, bản tin nội bộ của một cơ quan, và đặc biệt là giúp người khiếm thị, người mắt kém, người khó đọc chữ tiếp cận được văn bản. Ở những việc này, cái lợi của máy là nhanh, rẻ, sửa dễ, còn cái cần giữ là văn bản viết cho tai và sự nghe lại cẩn thận.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Nhắc tới giọng máy, nhiều người nghĩ ngay tới chuyện thay thế người đọc. Mình muốn nhìn từ góc khác: những chỗ mà trước kia chẳng có ai đọc cả, giờ có giọng đọc. Đó mới là chỗ công nghệ này có ích nhất.
Lời bình cho video hướng dẫn
Một cửa hàng nhỏ muốn làm video hướng dẫn dùng sản phẩm, một người thợ muốn làm video chia sẻ cách sửa đồ, một bác nông dân muốn quay cách làm vườn. Họ có hình ảnh tốt, có kiến thức, nhưng ngại giọng mình, hoặc không có chỗ thu yên tĩnh.
Giọng máy giúp họ có lời bình rõ ràng. Viết kịch bản, cho máy đọc, ghép vào video. Sửa một bước hướng dẫn thì chỉ cần sửa câu đó và tạo lại, không phải thu lại cả đoạn.
Với video nhiều phần, dùng cùng một giọng máy giúp cả loạt video đồng nhất, người xem thấy chuyên nghiệp hơn.
Chỉ cần nhớ: giọng máy đọc đúng cái bạn viết. Lời bình cho video nên ngắn, khớp với hình, đừng đọc một mạch dài trong khi hình đã chuyển.
Bài giảng âm thanh cho học trò
Giáo viên có thể biến bài giảng, bài tóm tắt thành tệp âm thanh để học trò nghe lại trên đường đi học, lúc ôn bài. Nghe lại bằng tai là một cách ôn khác với đọc lại vở, hợp với nhiều em.
Với những môn nhiều chữ như văn, sử, địa, một bản đọc tóm tắt bài học giúp học trò nắm ý chính trước khi vào lớp.
Với học trò học ngoại ngữ, giọng máy giúp tạo ra nhiều đoạn nghe luyện tập. Nhưng với phát âm ngoại ngữ, vẫn nên có giọng người bản ngữ để đối chiếu.
Giọng máy không thay được giờ giảng trên lớp, nơi có hỏi đáp, có ánh mắt, có tương tác. Nó chỉ là thêm một cách để học trò gặp lại bài học.
Nếu học trò nhà bạn đang tìm thứ nghe để học nhẹ đầu, các podcast như nhatoanhoc.com, nhavatly.com, nhasuhoc.com trong hệ được viết để đọc thành tiếng ngay từ đầu, nghe rất hợp lúc ôn bài.
Cánh cửa cho người khiếm thị và người khó đọc chữ
Với người khiếm thị, công nghệ đọc chữ thành tiếng đã đổi đời từ lâu. Các phần mềm đọc màn hình giúp họ dùng điện thoại, máy tính, đọc tin nhắn, đọc báo, đọc sách điện tử. Giọng đọc càng tự nhiên, việc nghe nhiều giờ càng đỡ mệt.
Người mắt kém vì tuổi tác, người vừa mổ mắt cũng được lợi. Một lá thư, một tờ hướng dẫn dùng thuốc, một văn bản dài, đưa cho máy đọc là nghe được ngay.
Người khó đọc chữ, có thể vì chứng khó đọc, vì ít được đi học, hay vì đang học tiếng Việt như người nước ngoài, cũng có thêm cách tiếp cận văn bản.
Ở đây, giọng máy không thay ai cả. Nó mở ra những văn bản mà trước đó người ta không đọc được, hoặc phải chờ người khác đọc giùm.
Bản tin nội bộ, thông báo và những việc lặp lại
Một cơ quan, một trường học, một khu dân cư cần đọc thông báo đều đặn. Viết thông báo rồi cho máy đọc, phát qua loa hay gửi tệp âm thanh vào nhóm chat, người không có thời gian đọc chữ vẫn nghe được.
Cửa hàng có thể làm lời chào, lời nhắc khách, lời thông báo khuyến mãi bằng giọng máy, thay đổi nội dung dễ dàng mỗi tuần.
Những tổng đài trả lời tự động, những lời hướng dẫn ở nhà ga, bệnh viện cũng là chỗ giọng máy làm tốt, vì nội dung lặp lại, cần rõ ràng, cần sửa nhanh khi có thay đổi.
Điểm chung là: nội dung thông tin, cần đều, cần rõ, không cần nhiều cảm xúc.
Ngược lại, những thông báo cần trấn an, như tin về sự cố, về sức khoẻ, về chuyện buồn trong cộng đồng, thì nên để người thật đọc. Một giọng máy đều đều đọc tin buồn dễ làm người nghe thấy lạnh lẽo, đúng lúc họ cần sự ấm áp nhất.
Dùng sao cho người nghe dễ chịu
Viết cho tai: câu ngắn, số viết thành chữ, không ký hiệu, như đã bàn ở tập trước. Đây là phần quyết định tám phần chất lượng.
Chọn giọng hợp nội dung: bài giảng dùng giọng giảng giải rõ ràng, video kể chuyện dùng giọng ấm, thông báo dùng giọng trang trọng. Trên aigiongnoi.com có mười ba giọng với mô tả sắc thái để bạn chọn.
Chỉnh tốc độ vừa với người nghe. Người lớn tuổi, người học tiếng Việt cần chậm hơn một chút.
Nghe lại toàn bộ trước khi phát. Và nói rõ với người nghe nếu cần. Tuần này, nếu bạn có một tài liệu dài mà ông bà, cha mẹ ngại đọc, thử chuyển nó thành âm thanh rồi gửi cho họ nghe.
Câu hỏi thường gặp
Giọng máy có dùng làm lời bình video được không?
Được, nhiều video hướng dẫn, giới thiệu sản phẩm dùng giọng máy. Bạn nên viết lời bình ngắn, khớp hình, chọn giọng hợp nội dung và nghe lại trước khi ghép.
Người khiếm thị dùng giọng máy như thế nào?
Họ thường dùng phần mềm đọc màn hình có sẵn trên điện thoại và máy tính, phần mềm này đọc to mọi thứ trên màn hình. Họ cũng dùng các dịch vụ chuyển văn bản thành giọng nói để nghe tài liệu dài.
Giáo viên có nên dùng giọng máy cho bài giảng không?
Nên cân nhắc cho phần tóm tắt, tài liệu ôn tập để học trò nghe lại. Phần giảng chính vẫn nên là giọng của thầy cô, vì giọng quen giúp học trò gắn bó và tin tưởng hơn.
Giọng máy đọc thông báo có hiệu quả không?
Hiệu quả với những thông báo ngắn, rõ, cần lặp lại hoặc thay đổi thường xuyên. Nội dung cần trấn an, an ủi hay nhạy cảm thì giọng người vẫn phù hợp hơn.
Người lớn tuổi có nghe được giọng máy không?
Phần lớn nghe được nếu giọng rõ và tốc độ chậm vừa phải. Bạn nên chọn giọng trầm, rõ, giảm tốc độ một chút và cho ông bà nghe thử trước.
