Trên xe buýt, tàu điện, bạn có thể biến quãng đường đi làm thành giờ học hoặc giờ thư giãn của riêng mình bằng một việc nhỏ: tải sẵn vài tập vừa độ dài chuyến đi, đeo tai nghe ở âm lượng vừa phải, và vẫn chừa một phần tai để nghe tiếng thông báo trạm. Ngồi trên xe là lúc hiếm hoi trong ngày mà tay chân không phải làm gì, còn mắt thì có thể nghỉ.
Chào bạn, đây là Phát Thanh Số. Với những người đi làm bằng xe buýt, bằng các tuyến tàu điện mới ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, quãng đường mỗi ngày có khi cộng lại cả tiếng đồng hồ. Tập này mình bàn cách dùng khoảng thời gian đó để nó không trôi đi trong việc lướt điện thoại vô định.
Một năm ngồi xe là bao nhiêu giờ?
Mình nhẩm thử một con số giả định cho dễ hình dung. Giả sử mỗi chiều bạn ngồi xe ba mươi phút, một ngày đi về là một tiếng. Một tuần làm năm ngày là năm tiếng. Một năm khoảng năm mươi tuần làm việc thì cộng lại được chừng hai trăm năm mươi tiếng.
Hai trăm năm mươi tiếng là một con số đáng kể. Nếu một cuốn sách nói trung bình dài chừng mười tiếng, đó là hơn hai mươi cuốn sách mỗi năm, chỉ bằng thời gian ngồi xe.
Mình không nói là bạn phải dùng hết số giờ đó để học. Có những hôm mệt, chỉ muốn nhắm mắt nghe nhạc, cũng hoàn toàn ổn. Nhưng biết con số đó giúp mình trân trọng khoảng thời gian ấy hơn.
Cái mất đi không phải thời gian ngồi xe, mà là những phút cầm điện thoại lướt mà không nhớ đã xem gì.
Chọn tập theo độ dài chuyến đi
Cũng như khi nấu ăn, chọn tập vừa với độ dài chuyến đi cho cảm giác trọn vẹn. Chuyến hai mươi phút thì một tập ngắn hai mươi phút. Bước xuống xe cũng là lúc nghe xong, câu chuyện khép lại gọn gàng.
Nếu chuyến đi dài và bạn theo một cuốn sách nói, hãy chia sách thành từng chặng, mỗi chiều một chương. Nhiều ứng dụng nghe cho phép đánh dấu chỗ dừng, hôm sau mở lại là nghe tiếp đúng chỗ.
Tải sẵn về máy trước khi đi là thói quen rất nên có. Trong hầm, trên những đoạn đường nhiều nhà cao tầng, sóng có thể chập chờn. Tiếng đang nói tự nhiên ngắt rồi chờ tải là cái làm người nghe bực nhất.
Chọn sẵn tập từ tối hôm trước cũng giúp bạn sáng ra không phải mất mấy phút đầu chuyến đi chỉ để lướt tìm.
Buổi sáng nghe khác buổi chiều
Buổi sáng, đầu óc còn tươi, rất hợp để nghe những thứ cần suy nghĩ một chút: một tập về công việc, về quản lý, về tiền bạc, một bài học. Nghe xong tới cơ quan là có ngay một ý mới để mang vào ngày làm việc.
Với người đi làm văn phòng, podcast như nhaquantri.com về quản lý con người, nhadieuhanh.com về vận hành doanh nghiệp, hay nhakinhte.com kể kinh tế học cho người thường là những lựa chọn hợp với buổi sáng.
Buổi chiều tan tầm, người đã mệt, đầu đã đầy. Lúc này nên chọn thứ nhẹ hơn: một câu chuyện, một chương sách nói về đời sống, một chút nhạc. Mục đích là chuyển trạng thái từ công việc về gia đình.
Nhiều người kể rằng chính quãng nghe trên xe buổi chiều giúp họ về tới nhà với tâm trạng dễ chịu hơn, không mang nguyên cục bực mình của công việc vào bữa cơm.
Nghe nơi đông người sao cho lịch sự và an toàn?
Điều đầu tiên là dùng tai nghe, đừng bật loa ngoài trên xe buýt hay tàu điện. Ai cũng có quyền được yên tĩnh trên chuyến đi của họ, và chương trình mình thích chưa chắc người bên cạnh đã thích.
Điều thứ hai là để âm lượng vừa phải. Nếu người ngồi cạnh nghe được tiếng lọt ra từ tai nghe của bạn, nghĩa là bạn đang nghe quá to, vừa phiền người khác vừa hại tai mình.
Điều thứ ba là để ý xung quanh. Tháo một bên tai nghe khi gần tới trạm để nghe thông báo, khi có người hỏi đường, khi nhường ghế cho người lớn tuổi. Giữ túi xách trước người nếu xe đông.
Lúc xuống xe đi bộ qua đường, bạn tạm dừng hoặc giảm tiếng thật nhỏ. Mấy phút băng qua ngã tư không đáng để đổi lấy rủi ro không nghe thấy tiếng còi xe.
Khi chỉ muốn nhắm mắt nghỉ
Không phải chuyến đi nào cũng cần có ích. Có những hôm bạn ngủ không đủ, cả ngày căng thẳng, thì quãng ngồi xe nên là quãng nghỉ. Nghe một bản nhạc không lời, một tập kể chậm, hoặc chẳng nghe gì cả.
Ngồi yên, nhìn phố qua cửa kính, nghe tiếng xe chạy cũng là một cách nghỉ ngơi. Đầu óc cần những khoảng trống như thế để tự sắp xếp lại.
Điều quan trọng là bạn chọn, chứ không phải bị cuốn đi. Nghe có chủ đích hay nghỉ có chủ đích đều tốt hơn lướt điện thoại vô định.
Sáng mai lên xe, bạn thử chọn trước một tập thật hợp với tâm trạng mình. Nếu muốn có ý tưởng, chuyên mục nghe gì hôm nay của Phát Thanh Số luôn có vài gợi ý theo từng lúc trong ngày.
Câu hỏi thường gặp
Nghe gì trên xe buýt để học được nhiều nhất?
Những tập giải thích một chủ đề cụ thể, nói chậm rõ, độ dài vừa chuyến đi thường giúp nhớ nhất. Nghe một chủ đề trong vài ngày liền tốt hơn nhảy từ chủ đề này sang chủ đề khác.
Đeo tai nghe trên tàu điện có an toàn không?
An toàn nếu bạn để âm lượng vừa phải và vẫn chú ý xung quanh. Nên tháo một bên khi gần tới trạm, khi lên xuống tàu và khi đi bộ qua đường.
Say xe có nên nghe podcast không?
Nhiều người say xe thấy dễ chịu hơn khi nghe thay vì nhìn màn hình, vì nhìn chữ khi xe rung lắc dễ làm buồn nôn. Bạn có thể nhắm mắt nghe một tập nhẹ, tránh những nội dung căng thẳng.
Làm sao để không ngủ quên lỡ trạm khi đang nghe?
Đặt báo thức rung trước giờ tới trạm vài phút, hoặc dùng ứng dụng bản đồ có báo khi sắp tới nơi. Chọn tập có nhịp vừa phải chứ không quá ru ngủ cho chuyến đi buổi sáng.
Nghe sách nói trên xe có nhớ được không?
Nhớ được ý chính nếu bạn nghe đều mỗi ngày một chương và không bị gián đoạn liên tục. Muốn nhớ lâu, tối về bạn thử kể lại một ý hay đã nghe cho người nhà.
